Ngoài nhà ở, đi lại, y tế, ăn uống và thuế, có một nhóm chi phí đều đặn mà người mới đến thường không tính vào. Không phải vì chúng nhỏ mà vì ở nơi cũ chúng không tồn tại hoặc được bao cấp.
Chúng không đổi cả bức tranh, nhưng cộng lại chúng giải thích vì sao ngân sách dự tính ban đầu hay bị vượt.
Nhóm một: các khoản gắn với nhà ở ngoài tiền nhà
Điện, nước, xử lý rác, khí đốt hoặc sưởi, và các dịch vụ kết nối.
Chi phí sưởi hoặc làm mát là khoản chênh lệch mạnh theo vùng, vì nó gắn trực tiếp với khí hậu.
Ở nơi mùa đông dài, khoản sưởi chiếm một phần đáng kể của mùa lạnh; ở nơi mùa hè rất nóng thì làm mát cũng vậy.
Với nhà thuê, một số khoản này có thể đã nằm trong tiền thuê và một số thì không — đây là điều cần hỏi rõ trước khi ký.
Nhóm hai: các loại bảo hiểm ngoài bảo hiểm y tế
Bảo hiểm xe là bắt buộc theo quy định của bang.
Bảo hiểm cho chỗ ở — dù thuê hay sở hữu — là khoản mà nhiều người mới đến chưa quen nghĩ tới.
Và tuỳ vùng, có thể có những loại bảo hiểm riêng cho rủi ro thiên tai đặc thù của nơi đó.
Điểm cuối này nối trực tiếp với chuyên mục về khí hậu và thiên tai của trang này: rủi ro vùng không chỉ là chuyện an toàn mà còn là chuyện chi phí.
Nhóm ba: các khoản gắn với trẻ em
Trường công không thu học phí, nhưng vẫn có những khoản đi kèm: hoạt động ngoại khoá, đồ dùng, các chương trình ngoài giờ.
Với trẻ chưa đến tuổi đi học, chi phí trông trẻ là một khoản lớn và chênh lệch mạnh theo vùng.
Đây là khoản mà nhiều gia đình phát hiện ra là nó ảnh hưởng tới cả quyết định ai đi làm và ai ở nhà.
Và vì nó gắn với độ tuổi, nó là khoản có thời hạn — nặng trong vài năm rồi giảm hẳn.
Nhóm bốn: những khoản của giai đoạn đầu
Khi mới đến, có một loạt chi phí một lần nhưng dồn vào cùng lúc: đặt cọc nhà, mua sắm ban đầu cho chỗ ở, mua xe, các thủ tục giấy tờ.
Thêm vào đó, trong giai đoạn chưa có lịch sử tín dụng tại chỗ, một số dịch vụ có thể đòi đặt cọc cao hơn hoặc điều kiện chặt hơn.
Đây là hiện tượng tạm thời và nó cải thiện dần theo thời gian, nhưng nó làm cho những tháng đầu nặng hơn mức bình thường.
Biết trước điều này giúp chuẩn bị một khoản dự phòng cho giai đoạn đầu thay vì tính ngân sách theo mức ổn định.
Điều không chênh lệch
Ở mọi nơi, các khoản này đều tồn tại — chỉ mức độ là khác.
Ở mọi nơi, việc có một khoản dự phòng là điều được khuyên, vì nhiều chi phí ở đây đến theo dạng bất ngờ và lớn.
Và ở mọi nơi, lịch sử tín dụng tại chỗ ảnh hưởng tới điều kiện của rất nhiều giao dịch hằng ngày.
Nghĩa là việc bắt đầu xây dựng nó sớm là một việc thực tế nên làm, và cách làm thì các tổ chức tài chính đều có hướng dẫn công khai.
Nhóm năm: những khoản đăng ký định kỳ
Có một nhóm chi phí đặc trưng của đời sống ở đây: các khoản trả đều hằng tháng cho những dịch vụ mà ở nơi khác người ta trả từng lần.
Kết nối internet và điện thoại, các dịch vụ giải trí, phần mềm, phòng tập, và nhiều loại thành viên khác đều vận hành theo mô hình này.
Đặc điểm của chúng là mỗi khoản nhỏ nên dễ đăng ký, nhưng chúng tự động gia hạn và cộng dồn một cách âm thầm.
Về nguyên tắc, đây là nhóm chi phí duy nhất trong cả bài mà một gia đình kiểm soát được hoàn toàn bằng thói quen.
Cách thực tế là rà lại danh sách các khoản định kỳ theo một nhịp đều đặn và hỏi từng khoản có còn dùng tới không — việc này mất rất ít thời gian và thường là chỗ dễ điều chỉnh nhất trong cả ngân sách.
Cách lập ngân sách sát thực tế hơn
Liệt kê theo bốn nhóm trên thay vì chỉ tính các khoản lớn.
Với mỗi nhóm, hỏi: khoản này ở nơi mình định tới thì thế nào, và nó có gắn với khí hậu hay với độ tuổi của con không.
Và cộng thêm một khoản dự phòng cho giai đoạn đầu, vì nó luôn nặng hơn giai đoạn ổn định.
Dữ liệu về chi phí tiện ích, trông trẻ và bảo hiểm theo từng khu vực đều có ở các nguồn công khai của chính quyền địa phương và các cơ quan thống kê.
Khoản tiện ích nào chênh lệch mạnh nhất theo vùng?
Sưởi hoặc làm mát, vì nó gắn trực tiếp với khí hậu — nơi mùa đông dài hoặc mùa hè rất nóng đều có khoản này nặng theo mùa.
Có những loại bảo hiểm nào ngoài bảo hiểm y tế?
Bảo hiểm xe bắt buộc theo bang, bảo hiểm cho chỗ ở dù thuê hay sở hữu, và tuỳ vùng có thể có bảo hiểm riêng cho rủi ro thiên tai đặc thù.
Vì sao những tháng đầu thường nặng hơn?
Vì các chi phí một lần dồn vào cùng lúc, và vì khi chưa có lịch sử tín dụng tại chỗ, một số dịch vụ đòi đặt cọc cao hơn.
Khoản nào gắn với độ tuổi của con?
Chi phí trông trẻ với trẻ chưa đến tuổi đi học — nó nặng trong vài năm rồi giảm hẳn, và có thể ảnh hưởng tới quyết định ai đi làm trong nhà.
