Thuế là khoản mà người mới đến hay hiểu sai nhất trong cơ cấu chi phí. Lý do là nó có nhiều tầng, và một nơi nhẹ ở tầng này có thể nặng hơn ở tầng khác.
Nghĩa là không so sánh được các nơi bằng một con số duy nhất, dù các so sánh phổ biến vẫn hay làm vậy.
Ba tầng chính
Tầng liên bang, áp giống nhau trên cả nước.
Tầng bang, do mỗi bang tự quyết định cơ cấu.
Tầng địa phương, gồm thuế của thành phố hoặc của quận và các khoản gắn với khu vực.
Một người sống ở Mỹ thường có nghĩa vụ với cả ba tầng cùng lúc, và chúng không thay thế cho nhau.
Các loại thuế khác nhau đánh vào những thứ khác nhau
Có loại đánh vào thu nhập.
Có loại đánh vào tiêu dùng, cộng thêm khi mua hàng.
Có loại đánh vào tài sản, đặc biệt là bất động sản.
Mỗi bang chọn một tổ hợp riêng giữa ba loại này, và chính sự lựa chọn ấy tạo ra phần lớn chênh lệch giữa các bang.
Vì sao "bang không có loại thuế này" không có nghĩa là rẻ hơn
Vì ngân sách của một bang vẫn phải có nguồn thu để trả cho trường học, đường sá và dịch vụ công.
Nếu một nguồn thu bị bỏ đi, các nguồn khác thường phải nặng hơn để bù.
Nghĩa là một bang nhẹ về thuế thu nhập có thể nặng hơn về thuế tài sản hoặc thuế tiêu dùng.
Và mức độ ảnh hưởng tới một gia đình cụ thể phụ thuộc vào việc gia đình ấy có thu nhập ra sao, tiêu dùng thế nào và có sở hữu nhà hay không.
Điều đó có nghĩa gì khi so sánh hai nơi
Cách so đúng là nhìn tổng gánh nặng của cả ba tầng với hoàn cảnh cụ thể của mình.
Một người thuê nhà và một người sở hữu nhà chịu ảnh hưởng rất khác nhau từ cùng một cơ cấu thuế.
Một gia đình chi tiêu nhiều và một gia đình tiết kiệm cũng vậy.
Nghĩa là câu hỏi "bang nào thuế thấp" không có câu trả lời chung, nhưng câu hỏi "với hoàn cảnh của tôi thì nơi nào nhẹ hơn" thì tính được.
Vì sao việc khai thuế ở đây là một công việc thật
Một đặc điểm mà người đến từ nơi có hệ thống khấu trừ tại nguồn đơn giản thường ngạc nhiên: việc khai thuế hằng năm là trách nhiệm của từng người và không ai làm thay.
Trong năm, một phần thuế đã được giữ lại từ thu nhập, nhưng đó chỉ là tạm tính.
Tới kỳ khai, người khai phải tổng hợp lại toàn bộ hoàn cảnh của mình và kết quả có thể là phải nộp thêm hoặc được hoàn lại.
Nghĩa là số tiền thật sự phải đóng phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân nhiều hơn so với hình dung thông thường về một mức thuế cố định.
Với hoàn cảnh có nhiều yếu tố — thu nhập từ nhiều nguồn, tài sản ở nước ngoài, hay vừa chuyển bang giữa năm — đây là lúc nên nhờ chuyên gia thuế độc lập thay vì tự làm, vì sai sót ở đây có hệ quả kéo dài nhiều năm.
Thuế đổi lấy cái gì
Một phần bức tranh hay bị bỏ qua: mức thuế gắn với mức dịch vụ công.
Nơi thuế địa phương cao thường có trường công được đầu tư nhiều hơn, vì thuế bất động sản là nguồn thu chính của nhiều học khu.
Nên so sánh chỉ nhìn phần đóng mà không nhìn phần nhận là so sánh một chiều.
Với gia đình có con đi học, phần nhận này có giá trị rất lớn và thường bù lại phần đóng thêm.
Điều không chênh lệch
Tầng liên bang áp như nhau trên cả nước, nên phần này không phải yếu tố khi chọn nơi ở.
Nghĩa vụ khai báo hằng năm cũng tồn tại ở mọi nơi.
Và nguyên tắc rằng nghĩa vụ thuế gắn với nơi cư trú chứ không gắn với quốc tịch của người khai cũng đúng ở mọi bang.
Cơ cấu và mức thuế hiện hành của từng bang và từng địa phương đều được chính các cơ quan thuế công bố công khai — đó là nguồn duy nhất cho con số, và với hoàn cảnh phức tạp thì một chuyên gia thuế độc lập là người nên hỏi.
Hệ thống thuế ở Mỹ có mấy tầng?
Ba: liên bang, bang và địa phương — một người thường có nghĩa vụ với cả ba cùng lúc và chúng không thay thế cho nhau.
Bang không có một loại thuế nào đó thì có rẻ hơn không?
Không nhất thiết. Ngân sách vẫn cần nguồn thu, nên khi một nguồn bị bỏ thì các nguồn khác thường nặng hơn để bù.
Vì sao không so được bằng một con số?
Vì ảnh hưởng phụ thuộc vào hoàn cảnh: người thuê nhà và người sở hữu nhà, hay gia đình chi tiêu nhiều và tiết kiệm, chịu tác động rất khác nhau.
Thuế địa phương cao có mặt nào lợi không?
Có — thuế bất động sản là nguồn thu chính của nhiều học khu, nên nơi thuế cao thường có trường công được đầu tư nhiều hơn.
