Hoà nhập không phải một đích đến mà là một quá trình, và nó có những giai đoạn khá đều nhau ở phần lớn người. Biết trước các giai đoạn ấy làm chúng dễ đi qua hơn nhiều.
Điều quan trọng nhất cần nói ngay: hoà nhập không có nghĩa là bỏ bản sắc cũ.
Giai đoạn một: mọi thứ đều mới
Những tuần đầu, phần lớn năng lượng dành cho những việc rất cơ bản: giấy tờ, chỗ ở, đi lại, mua sắm.
Ở giai đoạn này, cảm giác thường lẫn giữa hào hứng và kiệt sức, vì mọi việc đơn giản đều tốn công gấp nhiều lần.
Điều giúp ích: chấp nhận rằng giai đoạn này chậm, và ưu tiên vài việc thật sự cần thay vì cố làm hết.
Và giữ liên lạc với người thân ở nhà, vì sự đứt gãy đột ngột làm giai đoạn này nặng hơn.
Giai đoạn hai: những khác biệt bắt đầu mệt
Sau vài tháng, sự mới lạ nhạt đi và những khác biệt nhỏ bắt đầu tích lại.
Đây thường là giai đoạn khó nhất về mặt tinh thần, và nó hay đến đúng lúc người ta nghĩ mọi việc đã ổn.
Về nguyên tắc, đây là hiện tượng bình thường và gần như ai cũng trải qua — biết điều đó đã giúp ích đáng kể.
Điều giúp ích nhất ở giai đoạn này là có ít nhất một kết nối xã hội đều đặn ngoài gia đình, bất kể nó là gì.
Giai đoạn ba: tìm được nhịp riêng
Dần dần, những việc từng tốn công trở thành thói quen, và người ta bắt đầu biết mình muốn giữ gì từ cả hai phía.
Đây là giai đoạn mà bản sắc mới hình thành — không phải thay cái cũ mà là cộng thêm.
Về thời gian, giai đoạn này đến ở những thời điểm rất khác nhau tuỳ người, tuỳ tuổi và tuỳ hoàn cảnh.
Nên so sánh tiến độ của mình với người khác ít có ích, và đôi khi còn gây nản.
Những gì làm quá trình nhanh hơn
Tiếng Anh dùng được trong đời sống — đây là yếu tố có sức nặng lớn nhất và nó cải thiện nhanh nhất qua việc dùng chứ không qua học riêng.
Có một hoạt động đều đặn với người bản xứ, dù là công việc, lớp học hay một nhóm sinh hoạt.
Và chủ động hỏi khi chưa rõ, vì như đã nói, việc hỏi ở đây được đón nhận tốt.
Ba điều này nghe đơn giản nhưng chúng giải thích phần lớn khác biệt về tốc độ giữa những người cùng đến một lúc.
Mỗi người trong nhà đi qua quá trình này với tốc độ khác nhau
Đây là điều ít được nói nhưng gây căng thẳng nhiều nhất trong gia đình mới đến.
Trẻ em thường đi nhanh nhất vì chúng ở trong môi trường buộc phải dùng ngôn ngữ và có sẵn bạn bè cùng tuổi.
Người đi làm đi ở tốc độ trung bình, vì công việc tạo ra kết nối nhưng cũng chiếm phần lớn thời gian.
Người ở nhà và người cao tuổi thường đi chậm nhất, và có nguy cơ bị cô lập cao nhất — một rủi ro thật chứ không phải chuyện tâm lý.
Nhận ra sự lệch tốc độ này giúp gia đình không đọc nó thành lỗi của ai — và giúp nhận ra rằng người đi chậm nhất mới là người cần được hỗ trợ có chủ ý, thay vì người được kỳ vọng tự thích nghi.
Những gì không nên kỳ vọng
Không nên kỳ vọng cảm giác thuộc về đến sớm — nó là thứ đến sau cùng, sau cả khi mọi việc thực tế đã ổn.
Không nên kỳ vọng bản thân sẽ giống người bản xứ, vì đó không phải mục tiêu và cũng không phải điều ai đòi hỏi.
Và không nên coi việc vẫn thấy khác biệt sau nhiều năm là dấu hiệu thất bại — người sống ở hai nền văn hoá luôn nhìn thấy cả hai.
Về lâu dài, chính khả năng nhìn thấy cả hai lại là một lợi thế, trong công việc lẫn trong đời sống.
Điều không chênh lệch
Ở mọi nơi, quá trình này đều diễn ra và đều có những giai đoạn tương tự.
Ở mọi nơi, có những tổ chức cộng đồng và những nguồn hỗ trợ dành cho người mới đến.
Và ở mọi nơi, việc tìm tới sự hỗ trợ khi giai đoạn khó kéo dài là điều bình thường, không phải điều đáng ngại.
Các tổ chức hỗ trợ người mới đến và các nguồn tư vấn tại địa phương đều được chính quyền địa phương công bố công khai — và với những khó khăn về tinh thần kéo dài, việc tìm tới chuyên môn y tế là hướng đúng chứ không phải chuyện phải tự chịu.
Hoà nhập có nghĩa là bỏ bản sắc cũ không?
Không. Bản sắc mới hình thành theo cách cộng thêm chứ không thay thế — người sống ở hai nền văn hoá luôn nhìn thấy cả hai.
Giai đoạn nào khó nhất?
Giai đoạn sau vài tháng, khi sự mới lạ nhạt đi và những khác biệt nhỏ tích lại — nó hay đến đúng lúc người ta nghĩ mọi việc đã ổn.
Điều gì làm quá trình nhanh hơn?
Tiếng Anh dùng được trong đời sống, một hoạt động đều đặn với người bản xứ, và việc chủ động hỏi khi chưa rõ.
Vẫn thấy khác biệt sau nhiều năm có phải thất bại không?
Không. Đó là điều bình thường, và về lâu dài khả năng nhìn thấy cả hai nền văn hoá lại là một lợi thế.
